MS DOS үйлдлийн системийн тухай

1. DOS-DISK OPERATION SYSTEM
DOS буюу үйлдлийн систем нь компьтерийг асаах үед ачаалагддаг программ бөгөөд хэрэглэгчидтэй харилцах харьцаа, диск болон файлуудтай ажиллах мөн компьютерийн үндсэн байгууламжийн ажиллагааг удирдан зохицуулах хянах үүрэгтэй.

DOS :
1. BIOS (Оруулалт гаргалтын суурь систем)
2. Үйлдлийн системийн ачаалагч
3. Дискийн файлууд  I.O.SYS болон MS-DOS.SYS
4. Командын процессор
5. DOS-ийн гадна командууд
6. Төхөөрөмжүүдийн драйвер
BIOS байнгын санах ойд байдаг, оруулалт гаргалттай холбогдсон нийтлэг үйлчилгээг үзүүлдэг, компьютерийг тэжээлд залгахад санах ой болон байгууламжуудыг шалгадаг , үйлдлийн системийн ачаалагчийг дуудах программыг агуулна.
Үйлдлийн системийн ачаалагч --DOS бүхий дискетийн 1-р секторт байрладаг жижиг программ бөгөөд үйлдлийн системийн модулийг санах ойд уншина. Энэ явцаар DOS –г ачаалах явц дуусна.
I.O.SYS ба MS-DOS SYS үйлдлийн системийн ачаалагчаар санах ойд ачаалагдах ба компьютерийн ойд байнга байна. Файл I.O SYS нь байнга санах ойд оруулалт, гаргалтын суурь системийн нэмэлт болж байдаг. Файл MS-DOS.SYS нь DOS –ийн үндсэн үйлчилгээг хэрэгжүүлдэг.
Командын процессор – хэрэглэгчийн байрлуулсан командыг боловсруулдаг. Энэ нь үйлдлийн систем диск дээр command.com дискийн файл байдлаар хадгалагдана.
Дотоод комманд – шууд биелэгддэг команд
Гадаад командууд- биеэ даасан программууд бөгөөд тэдгээрийг үйлдлийн системтэй хамт нийлүүлдэг, эдгээр нь үйлчилгээний шинжтэй.
Төхөөрөмжүүдийн драйвер-тусгай программууд бөгөөд  DOS-ийн оруулалт гаргалтын системийг ба шинэ эсвэл стандартын бус байгууламжийг үйлчлэх зориулалттай. Тэдгээр нь config.sys файлд заагдана.
MS-DOS программ бүхий дискийг системийн диск гэнэ.

2. Файл ба түүний зам
Файл нь оноож өгсөн нэрийн дор хадгалагдсан мэдээний цуглуулбар юм.
Файлын нэр:файлын нэр, өргөтгөлөөс бүтнэ. Өргөтгөл нь түүний төрлийг заана. Зам нь тухайн файлыг хаанаас дуудаж ажлуулахыг заана.
Зам-fath

3. ба  4.  Файл ба директорын жагсаалтыг харах
DIR-файлын нэр, өргөтгөл, бичигдсэн огноог харуулна
DIR/P-20мөрөөр (дараагийн 20 дурын  товч)
DIR/W-бүх файлыг харуулна(нэр, өргөтгөлтэй нь)
DIR- файл нэр өргөтгөл- тухайн файлын тухай
DIR*BHS -  BHS өргөтгөлтэй файлууд
DIR ?? B.DOC-   В – дискийн байгууламжийг идэвхжүүлнэ.

5.Файлыг өргөтгөлөөр нь ангилах
.DOC - Бичгэн мэдээллийн файл
.TXT - бичгэн мэдээллийн файл
.BAT - командын
.EXE - биелэгдэх(программын файл)
.COM - биелэгдэх программын файл
.PAS - паскалиар боловсруулагдсан
.CAL-SC --боловсруулагдсан
.DBF - DBASE--боловсруулагдсан
.PRG - DBASE—н программын файл
.ASM--ассемблерийн
.BAS--бейсикийн
.SYS -системийн

6. Командын, зургийн, текст, баримтын, завсарын файлын ялгаа 

 7.  Директор үүсгэх, устгах
      Дэд директор үүсгэх, устгах
Директор үүсгэх - MD (make director)
RD – устгах

8. Файлыг хуулах, зөөх, нэр өөрчлөх, устгах
COPY- хаанаас   хаашаа - хуулах
RENAME - хуучин нэр шинэ нэр - нэр өөрчлөх
MOVE - зөөх файл хаашаа – зөөх
ERASE - файлын нэр --устгах
DEL - файлын нэр – устгах

9. Текст файл үүсгэх
      COPYCON командаар үүсгэнэ.

MSDOS-ÈÉÍ ÄÎÒÎÎÄ ÃÀÄÀÀÄ ÊÎÌÀÍÄÓÓÄ Îäîîãèéí áàéäëààð êîìïüþòåðò äàðààõ 5 òºðëèéí ¿éëäëèéí ñèñòåì õýðýãëýãäýæ áàéíà. ¯¿íä: 1. DOS -Disk Operating System 2. Windows 95, 98, NT 3. OS/2 4. Macintosh ¿éëäëèéí ñèñòåì 5. Unix 1. DOS ÀÍÓ-ûí MicroSoft ôèðì DOS-èéã íýã õýðýãëýã÷ íýã áîäëîãî áîäîõîä çîðèóëæ õèéñýí. Ýíý íü íýã õýðýãëýã÷ òóõàéí ýãøèíä íýã ë ïðîãðàììòàé àæèëëàõ áîëîìæòîé ãýñýí ¿ã. DOS íü òåêñò èíòåðôåéñòýé ººðººð õýëáýë õýðýãëýã÷ àëèâàà ¿éëäëèéã õèéõèéí òóëä DOS-èéí êîìàíäóóäûã çºâõºí òåêñòýí õýëáýðýýð ë ãàðíààñ øèâæ îðóóëàí êîìïüþòåðòýé õàðüöàæ áîëíî ãýñýí ¿ã. Òà DOS -èéã IBM PC áîëîí ò¿¿íòýé íèéöòýé êîìïüþòåð¿¿ä äýýð áàéõûã îëæ õàðæ áîëíî. 2. Windows MicroSoft ôèðì íýã õýðýãëýã÷ îëîí áîäëîãî áîäîõîä çîðèóëæ õèéñýí. DOS - òîé õàðüöóóëáàë îëîí äàâóó òàëòàé. Windows ¿éëäëèéí ñèñòåì íü ãðàôèê èíòåðôåéñòýé ººðººð õýëáýë êîìàíäóóäûã ¿ã ¿ñýã÷ëýí ìýäýõ àëáàã¿é, êîìàíäóóäûã òºëººëñºí ä¿ðñ çóðàã àøèãëàí êîìàíäóóäûã ã¿éöýòãýæ êîìïüþòåðòýé õàðüöàõ áîëîìæòîé. 3. OS/2 Îëîí áîäëîãûí áîëîí íýã õýðýãëýã÷èéí ¿éëäëèéí ñèñòåì. Äîð õàÿæ 80286 ìèêðîïðîöåññîð áîëîí DOS-òîé õàðüöóóëáàë ò¿¿íýýñ èõ ñàíàõ îé øààðääàã ìºí êîìàíäûí ìºðºíä àæèëëàäàã. Õýäèéãýýð ãðàôèê èíòåðôåéñòýé áîëîâ÷ Presentation Manager-èéí îð÷èíä ë àæèëëàäàã. ªºðººð õýëáýë DOS-èéí îð÷èíä Windows 3.1 àæèëëàäàã øèã. OS/2 ¿éëäëèéí ñèñòåì Intel 80286, 80386, 80486 á¿õèé IBM PS/2 òºðëèéí ò¿¿íòýé íèéöòýé êîìïüþòåð¿¿äòýé çîõèöîí àæèëëàäàã. 4. Macintosh Íýã õýðýãëýã÷èéí, îëîí áîäëîãûí ãîðèìä àæèëëàäàã, Motorola 68000 òºðëèéí ïðîöåññîð á¿õèé Macintosh êîìïüþòåðò çîðèóëàí õèéãäñýí ãðàôèê èíòåðôåéñòýé ¿éëäëèéí ñèñòåì þì. Êîìïüþòåðèéí áîëîìæèä òóëãóóðëàí õ¿í ò¿¿íòýé õàðüöàõ áèø êîìïüþòåðèéã õ¿íä òîõèðóóëàõûã èë¿¿ä ¿çýæ õèéãäñýí. 5. Unix Îëîí õýðýãëýã÷èéã äýìæñýí, õýðýãëýã÷ á¿ð õýä õýäýí íèéòëýã çîðèëãîîð àøèãëàõ áîëîëöîîòîé ¿éëäëèéí ñèñòåì. Ýíý ¿éëäëèéí ñèñòåì íü ïðîãðàìì çîõèîã÷äîä èõýä òîõèðîìæòîé îëîí ¿éë÷èëãýýíèé õýðýãñýë áîëîõ ïðîãðàììóóäûã äîòðîî áàãòààñàí áàéäàã. Unix íü ìàø îëîí êîìàíäóóäòàé òóë àæèëëàõàä áàãà çýðýã õýö¿¿. Èõýâ÷ëýí èõ äýýä ñóðãóóëèóäûí ìèíèêîìïüþòåð¿¿äýä ñóóëãàñàí áàéäàã. ̺í Intel 80386, 80486 ïðîöåññîðóóä á¿õèé êîìïüþòåð¿¿äýä ñóóëãàñàí áàéäàã. MS-DOS ¿éëäëèéí ñèñòåì MS-DOS íü 1981 îíä IBM-PC ìàÿãèéí öàõèì òîîöîîëóóðóóäòàé çýðýã ãàð÷ èðñýí áºãººä 16 áèòèéí òîîöîîëóóðûí ¿éëäëèéí ¿íäñýí ñèñòåì áîëæ äýëõèé íèéòýä ºðãºí òàðõñàí áàéíà. MS-DOS íü Micro Soft Disk Opration System ãýñýí àíãëè ¿ãñèéã õóðààíãóéëñàí ¿ã þì. Îð÷óóëáàë: MICROSOFT ãýäýã ÀÍÓ-ûí ï¿¿ñèéí ãàðãàñàí äèñêòýé õèéõ ¿éëäëèéí ñèñòåì ãýæ áîëíî. MICROSOFT ï¿¿ñèéí çîõèîñîí ýíý ñèñòåìèéã IBM-PC/XT/Atòîîöîîëóóðóóäòàé íèéëýìæ á¿õèé áóñàä êîìïüþòåð¿¿äýä àøèãëàæ áîëíî. MS-DOS ¿éëäëèéí ñèñòåì íü äàðààõ õýñã¿¿äýýñ òîãòîíî. ¯¿íä: 1. Îðóóëàõ ãàðãàõ ñóóðü ñèñòåì (BIOS) 2. Ýõíèé à÷ààëàëò õèéõýä çîðèóëñàí áëîê 3. Îðóóëàõ ãàðãàõ ñóóðü ñèñòåìèéí ºðãºòãºë(IO.SYS íýðòýé ôàéë) 4. Òàñàëäàë áîëîâñðóóëàõ õýñýã (MSDOS.SYS íýðòýé ôàéë ) 5. Êîìàíäûí ïðîöåññîð (COMMAND.COM íýðòýé ôàéë ) 6. ¯éëäëèéí ñèñòåìèéí íýìýëò õýñýã áóþó ãàäààä êîìàíä Äîòîîä êîìàíäóóä: CLS, COPY, DATE, DEL, DIR, REN, TIME, TYPE, BREAK, CHDIR, ECHO, MKDIR, PROMPT, RMDIR, SET, VER, VERIFY, VOL áàéíà. Øóóä ã¿éöýòãýãäýõ ïðîãðàììóóä þì.õýðýãëýã÷èéí òàëààñ .COM .EXE ôàéëóóä ÿëãààã¿é áîëîâ÷ êîìïüþòåðèéí ç¿ãýýñ ÿëãààòàé áàéäàã.COM ºðãºòãºëòýé ôàéë ýíãèéí õóðäàí à÷ààëàãäàõ õýëáýðòýé áàéõàä .EXE ºðãºòãºëòýé ôàéë à÷ààëëàõûí ºìíº áýëòãýõ àæèë øààðääàã. Áè÷ëýãèéí õóâüä .COM .EXE ôàéëóóä ÿëãààòàé áàéäàã. Ôàéëûí íýð, êàòàëîãè Ôàéëûí íýð õî¸ð õýñýãòýé áàéäàã áºãººä òýäãýýðèéã öýãýýð (.) òóñãààðëàäàã. Öýãýýñ ºìíº áàéäàã õýñãèéã ¿íäñýí õýñýã , õîéíî áàéãàà õýñãèéã ºðãºòãºë ãýíý. Æèøýýëáýë , çóðàã .. .. .. äýýð áàéãàà ôàéëûí íýð íü LETTER.TXT áàéíà. Ýíä ¿¿ññýí õýñýã **LETTER** íü 6-í ¿ñãýýñ ºðãºòãºë íü **TXT** 3-í ¿ñãýýñ òîãòîæ áàéíà . Åð íü ôàéëèéí íýðèéí ¿íäñýí õýñýã íü 8-í òýìäýãòýýñ õýòðýõã¿é áàéõ áà ýõíèé òýìäýã çààâàë ¿ñýã áàéäàã . Õàðèí ºðãºòãºë íü òîãòìîë 3-í ¿ñýã áàéíà . Ôàéëûí íýðýíä ñóë çàé áóþó õîîñîí òýìäãèéã õýðýãëýõã¿é .Ôàéëûã ºðãºòãºëººð íü àíãèëæ áîëäîã .Æíü: txt ºðãºòãºëòýé áîë áè÷èã õýðãèéí ôàéë (çàõèà ,áàðèìò ãì.), com ,exe ºðãºòãºëòýé ôàéëóóä øóóä ã¿éöýòãýãäýõ ôàéë (ïðîãðàìì)ü .pas ºðãºòãºëòýé áîë ïàñêàëü õýë äýýð áè÷ñýí ïðîãðàìì,.bas ºðãºòãºëòýé áîë áåéñèê õýë äýýð áè÷ñýí ïðîãðàìì ãýõ ìýòýýð àíãèëäàã. Ýíýõ¿¿ àíãèëæ òºðºëæ¿¿ëñýí ôàéëóóäûã êàòàëîãóóäàä õóâààðèëæ àíãèëäàã þì . Êàòàëîãèéí íýðýíä òàâèãääàã øààðäëàãà íü ôàéëûí íýðèéíõòýé àäèë áîëîâ÷ ºðãºòëºë èõýâ÷ëýí àøèãëàäàãã¿é. ¯íäñýí êàòàëîãò ôàéëóóä áîëîí 1-ð ò¿âøèíãèéí êàòàëîãóóä á¿ðòãýãäýíý. 1-ð ò¿âøèíãèéí êàòàëîãò ôàéëóóä áîëîí 2-ð ò¿âøèíãèéí êàòàëîãóóä á¿ðòãýãäýíý ãýõ ìýò. Èíãýæ äèñêýí äýýð ñàëààëñàí ìîä ìàÿãèéí á¿òýö ¿¿ñäýã.